การตั้งเป้าหมายชีวิตและงานให้ชัด ด้วยแนวคิด Life & Career Design

หลายคนในช่วงวัยทำงาน โดยเฉพาะช่วง Mid-Career หรือ Midlife Transition เริ่มรู้สึกว่า

• ทำงานมานานแต่ไม่รู้ว่าตัวเองต้องการอะไรจริงๆ
• เป้าหมายเดิมที่เคยใช่ กลับไม่เติมเต็มเหมือนเดิม
• รู้สึกหมดไฟ สับสน หรือไม่แน่ใจทิศทางชีวิต (Mid-life Crisis)
• อยากเปลี่ยนแปลง แต่ยังไม่รู้ว่าจะเริ่มต้นจากตรงไหน (Mid-career Crisis)
• เกิดคำถามในหัวว่า “เราควรไปต่อทางไหนดี?”
  “งานที่ทำอยู่ยังใช่สำหรับเราไหม?”
  “ทำไมตั้งเป้าหมายไว้หลายครั้ง แต่สุดท้ายก็กลับไปใช้ชีวิตแบบเดิม?”

จริงๆ แล้ว การตั้งเป้าหมายที่ดี อาจไม่ใช่แค่การ “วิ่งให้เร็วขึ้น” แต่คือการกลับมาเข้าใจตัวเองให้ลึกขึ้นว่า

“ตอนนี้ชีวิตต้องการอะไรจริงๆ”

ที่ MindSpring เราเชื่อว่า
การตั้งเป้าหมายที่ยั่งยืน ควรเริ่มจาก การรู้จักตัวเอง ชัดเจนกับจุดแข็ง และมีความสอดคล้องจากภายในสู่ภายนอก ไม่ใช่การกดดันตัวเองให้สำเร็จตามมาตรฐานของคนอื่น

การตั้งเป้าหมายอาจดูเป็นเรื่องง่าย แต่เป้าหมายที่ดีไม่ใช่แค่สิ่งที่เรา “อยากได้” หรือ “ควรทำ” เท่านั้น เป้าหมายที่ดีควรช่วยให้เราเข้าใจตัวเองมากขึ้น เห็นทิศทางที่เหมาะกับชีวิตจริง และสามารถลงมือทำได้อย่างต่อเนื่อง

โดยเฉพาะเรื่องชีวิตและอาชีพ เป้าหมายที่ตั้งไว้ควรสอดคล้องกับตัวตน จุดแข็ง คุณค่า และบริบทชีวิตของเรา ไม่ใช่เป็นเพียงเป้าหมายที่ดูดีในสายตาคนอื่น

ทำไมหลายคนตั้งเป้าหมายแล้วไปไม่ถึง

หลายครั้งปัญหาไม่ได้อยู่ที่เราไม่มีวินัย หรือไม่มีความสามารถ แต่อาจเป็นเพราะเป้าหมายที่ตั้งไว้ยังไม่ชัดพอ หรือไม่ได้เชื่อมโยงกับสิ่งที่สำคัญหรือความต้องการที่แท้จริง สำหรับเรา

ตัวอย่างเช่น

• อยากเปลี่ยนงาน แต่ยังไม่รู้ว่างานแบบไหนที่เหมาะกับตัวเอง
• อยากเติบโตในสายอาชีพ แต่ไม่แน่ใจว่าควรพัฒนาทักษะด้านไหน
• อยากมี work-life balance แต่ยังใช้ชีวิตและทำงานด้วยรูปแบบเดิม
• อยากมีความสุขมากขึ้น แต่ยังไม่รู้ว่าอะไรคือสิ่งที่เติมพลังหรือดูดพลังชีวิต

เมื่อเป้าหมายไม่ชัด การลงมือทำก็มักสะเปะสะปะ และเมื่อเจออุปสรรค เราก็กลับไปสู่พฤติกรรมเดิมได้ง่าย

เป้าหมายที่ดีควรชัดและวัดผลได้

หนึ่งในเครื่องมือพื้นฐานที่ช่วยให้การออกแบบชีวิตและตั้งเป้าหมายให้ชัดขึ้น คือแนวคิด
SMART Goal  หรือการตั้งเป้าหมายให้มีองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่

Specific

เป้าหมายควรเฉพาะเจาะจง ไม่กว้างหรือคลุมเครือเกินไป เช่น แทนที่จะบอกว่า “อยากทำงานให้ดีขึ้น” อาจเปลี่ยนเป็น “อยากพัฒนาทักษะการสื่อสารกับทีมให้ชัดเจนขึ้นภายใน 3 เดือน”

Measurable

เป้าหมายควรวัดผลได้ เพื่อให้เรารู้ว่ากำลังเดินหน้าไปมากน้อยแค่ไหน เช่น จำนวนครั้งที่ฝึก จำนวนโปรเจกต์ที่รับผิดชอบ หรือ feedback ที่ได้รับ

Achievable

เป้าหมายควรเป็นสิ่งที่ทำได้จริง มีขั้นตอน และไม่ไกลเกินกว่าทรัพยากรหรือบริบทชีวิตในตอนนี้

Relevant

เป้าหมายควรเกี่ยวข้องกับทิศทางชีวิต งาน หรือคุณค่าที่สำคัญกับเรา ไม่ใช่ตั้งขึ้นเพราะคนอื่นบอกว่าควรทำ

Time-bound

เป้าหมายควรมีกรอบเวลาที่ชัดเจน เพื่อช่วยให้เกิดการวางแผนและติดตามผล

SMART Goal ช่วยให้เป้าหมายชัดขึ้น แต่สำหรับเรื่องชีวิตและอาชีพ แค่ “ชัด” อาจยังไม่พอ เพราะเราต้องเข้าใจด้วยว่าเป้าหมายนั้นเหมาะกับตัวเราจริงหรือไม่

ใช้ WOOP Goal  เพื่อมองเห็นทั้งเป้าหมายและอุปสรรค

อีกแนวคิดหนึ่งที่ช่วยให้การตั้งเป้าหมายสมจริงขึ้น คือ WOOP GOAL  ซึ่งพัฒนาโดย Gabriele Oettingen นักจิตวิทยาจาก New York University

WOOP Goal  ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน

Wish

ระบุสิ่งที่ต้องการให้เกิดขึ้น เช่น อยากเปลี่ยนเส้นทางอาชีพ อยากค้นหางานที่มีความหมาย หรืออยากออกแบบชีวิตให้สมดุลขึ้น

Outcome

จินตนาการผลลัพธ์ที่ดีที่สุด หากเป้าหมายนั้นเกิดขึ้นจริง ชีวิตและงานของเราจะเปลี่ยนไปอย่างไร

Obstacle

มองเห็นอุปสรรคที่อาจขวางเราอยู่ ทั้งจากภายนอกและภายใน เช่น ความกลัว ความไม่มั่นใจ ความเชื่อเดิม หรือรูปแบบการใช้ชีวิตที่ไม่สนับสนุนเป้าหมาย

Plan

วางแผนรับมือด้วยรูปแบบ “ถ้า…ฉันจะ…” เช่น “ถ้าฉันเริ่มลังเลและไม่กล้าสมัครงานใหม่ ฉันจะกลับมาอ่านเหตุผลที่อยากเปลี่ยนเส้นทาง และคุยกับคนที่ช่วยสะท้อนมุมมองให้ฉันได้”

WOOP ช่วยให้เราไม่ได้มองเป้าหมายแบบฝันสวยเพียงอย่างเดียว แต่เห็นอุปสรรคจริงและเตรียมวิธีรับมือไว้ล่วงหน้า

Life & Career Design คืออะไร

Life & Career Design คือกระบวนการออกแบบชีวิตและอาชีพอย่างมีทิศทาง โดยเริ่มจากการทำความเข้าใจตัวเองก่อนจะตั้งเป้าหมายและตัดสินใจเรื่องสำคัญ

แทนที่จะถามแค่ว่า “เราควรทำงานอะไรดี” แนวคิดนี้ชวนให้เราถามคำถามที่ลึกขึ้น เช่น

• อะไรคือจุดแข็งตามธรรมชาติของเรา
• งานแบบไหนที่ทำให้เรารู้สึกมีพลัง
• คุณค่าอะไรที่เราอยากให้มีอยู่ในชีวิตและการทำงาน
• เราอยากเติบโตเป็นคนแบบไหน
• เส้นทางอาชีพแบบใดที่สอดคล้องกับตัวตนและบริบทชีวิตของเรา

เมื่อเราเข้าใจตัวเองมากขึ้น การตั้งเป้าหมายก็จะไม่ใช่แค่การไล่ตามความสำเร็จภายนอก แต่เป็นการออกแบบเส้นทางที่เหมาะกับตัวเราอย่างแท้จริง

ตัวอย่างเป้าหมายแบบ SMART Life & Career Design

แทนที่จะตั้งเป้าหมายว่า

“อยากประสบความสำเร็จในงาน”

อาจเปลี่ยนเป็น

“ภายใน 6 เดือน ฉันอยากค้นหาเส้นทางอาชีพที่ใช้จุดแข็งด้านการสื่อสาร การพัฒนาคน และการคิดเชิงกลยุทธ์ โดยทดลองคุยกับคนในสายงานที่สนใจอย่างน้อย 5 คน และออกแบบแผนพัฒนาตัวเองสำหรับก้าวถัดไป”

เป้าหมายแบบนี้ชัดกว่า เพราะมีทั้งทิศทาง ระยะเวลา วิธีทดลอง และเชื่อมโยงกับจุดแข็งของตัวเอง

ตั้งเป้าหมายชีวิตและงานให้สอดคล้องกับตัวตน

การตั้งเป้าหมายที่ดีไม่ใช่การบังคับตัวเองให้กลายเป็นคนอื่น แต่คือการเข้าใจว่าเราทำงานได้ดีที่สุด เติบโตได้ดีที่สุด และมีความสุขได้ดีที่สุดภายใต้เงื่อนไขแบบไหน

• บางคนเติบโตได้ดีเมื่อได้ทำงานกับผู้คน
• บางคนมีพลังเมื่อได้คิด วิเคราะห์ และแก้ปัญหาซับซ้อน
• บางคนต้องการอิสระในการทำงาน
• บางคนต้องการความมั่นคงและความชัดเจน
• บางคนอยากสร้างผลกระทบให้กับคนอื่นผ่านงานที่ทำ

ไม่มีคำตอบเดียวที่ถูกสำหรับทุกคน สิ่งสำคัญคือการหาเส้นทางที่ “ใช่” สำหรับเราในช่วงชีวิตนี้

อยากออกแบบชีวิตและอาชีพให้ชัดขึ้น เริ่มจากเข้าใจตัวเอง

ถ้าคุณกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านของชีวิตหรือการทำงาน เช่น กำลังตัดสินใจเรื่องอาชีพ รู้สึกหมดไฟ ไม่แน่ใจว่างานที่ทำอยู่ยังใช่ไหม หรืออยากค้นหาเส้นทางที่เหมาะกับตัวเองมากขึ้น การตั้งเป้าหมายเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่พอ

คุณอาจต้องเริ่มจากการเข้าใจตัวเองให้ลึกขึ้น เห็นจุดแข็งของตัวเองชัดขึ้น และออกแบบทางเลือกที่เหมาะกับชีวิตจริงของคุณ

หลักสูตร Design Your Life & Career with CliftonStrengths ถูกออกแบบมาเพื่อช่วยให้คุณสำรวจตัวเองอย่างเป็นระบบ ผ่านแบบทดสอบจุดแข็ง CliftonStrengths All34 เพื่อให้คุณมองเห็นก้าวต่อไปที่ชัดเจนและลงมือทำได้จริง

พร้อมออกแบบชีวิตและเส้นทางอาชีพที่ใช่สำหรับคุณแล้วหรือยัง?