เมื่อผู้นำหลงตัวเอง (Narcissistic Leadership) คือต้นเหตุของวัฒนธรรมเป็นพิษในองค์กร

ในหลายองค์กร ปัญหาความเครียด ความขัดแย้ง และอัตราการลาออกที่สูง มักไม่ได้เกิดจาก “งานหนัก” แต่เกิดจาก “คนที่เราทำงานด้วย” — โดยเฉพาะผู้นำที่มีลักษณะ หลงตัวเอง (Narcissistic Personality Traits) เป็นผู้นำแบบที่เรียกว่า Narcissistic Leadership

ผู้นำกลุ่มนี้มักมีเสน่ห์ มั่นใจ และดูมีวิสัยทัศน์ แต่ในอีกด้านหนึ่ง พวกเขาอาจสร้าง บรรยากาศที่เป็นพิษ (Toxic Culture) โดยไม่รู้ตัว ซึ่งส่งผลต่อทั้งทีม ผลลัพธ์ทางธุรกิจ และสุขภาวะของคนในองค์กร

โรคหลงตัวเอง (Narcissistic Personality Disorder) คืออะไร

โรคหลงตัวเอง หรือ Narcissistic Personality Disorder (NPD)

• • เป็นภาวะความผิดปกติทางบุคลิกภาพที่บุคคล
  • เห็นความสำคัญของตนเองสูงเกินจริง
  • ต้องการได้รับการชื่นชมและการยอมรับตลอดเวลา
  • และมัก ขาดความเห็นอกเห็นใจต่อผู้อื่น

ภายใต้ภาพของความมั่นใจสุดขีดนั้น แท้จริงคือ “ความไม่มั่นคงในคุณค่าในตัวเอง”
ผู้ที่มีลักษณะหลงตัวเองจึงมักพยายามแสดงความเหนือกว่า
และไม่สามารถรับมือกับคำวิจารณ์หรือความล้มเหลวได้ดีนัก

ลักษณะของหัวหน้าที่มีบุคลิกหลงตัวเอง (Narcissistic Leadership)

ลักษณะของผู้นำที่มีแนวโน้มหลงตัวเอง

• • มองตนเองเหนือกว่าผู้อื่น และต้องการการยอมรับตลอดเวลา

  • ไม่เปิดรับความคิดเห็นหรือคำติ เพราะมองว่าตน “ถูกเสมอ”

  • แสวงหาความชื่นชมมากกว่าความจริงใจ

  • ไม่ยอมรับความผิดพลาด มักโทษผู้อื่นเมื่อสิ่งต่าง ๆ ไม่เป็นไปตามแผน

  • มักสร้างภาพลักษณ์ของ “ความเก่งและอำนาจ” เพื่อกลบความไม่มั่นคงภายใน

  • ต้องการเป็น ศูนย์กลางของความสนใจ

  • ชอบให้คนชื่นชม แต่ รับคำวิจารณ์ไม่ได้

  • เชื่อว่าตนเหนือกว่าคนอื่น และ สมควรได้รับสิทธิพิเศ

  • สนใจเฉพาะคนที่มีชื่อเสียงหรือมีอำนาจเท่ากัน

  • ใช้ผู้อื่นเป็นเครื่องมือเพื่อบรรลุเป้าหมายของตน

  • ชอบ ด้อยค่าผู้อื่น เพื่อยกตัวเองให้ดูสูงขึ้น

  • เมื่อถูกท้าทาย จะตอบสนองด้วยความโกรธ การประชด หรือการบั่นทอน

    ภายนอกดูมั่นใจ แต่ภายในคือ “ความกลัวจะไม่สำคัญ” และนั่นคือที่มาของการต้องควบคุมผู้อื่นให้รู้สึกต่ำกว่าอยู่เสมอ

ผลกระทบต่อทีมและวัฒนธรรมองค์กร

1. ความไว้วางใจในทีมลดลง

ผู้นำที่เน้นอัตตามากเกินไปมักไม่ให้เครดิตทีม หรือแย่งความดีใส่ตัว ส่งผลให้คนรู้สึกไม่อยากมีส่วนร่วม และไม่กล้าแสดงความคิดเห็น

2. การตัดสินใจขาดความแม่นยำ

เมื่อตัดสินใจโดยขาดการรับฟังความคิดเห็น ผู้นำอาจพลาดข้อมูลสำคัญ ทำให้การตัดสินใจขาดความรอบคอบ และกระทบต่อผลลัพธ์ทางธุรกิจ

3. เกิดการแข่งขันภายในที่ไม่สร้างสรรค์

ทีมจะเริ่มทำงานเพื่อ “เอาชนะ” มากกว่า “ร่วมมือ” ซึ่งบั่นทอนความผูกพัน (Engagement) และลดประสิทธิภาพของทีมในระยะยาว

4. พฤติกรรมโยนความผิดและปกป้องภาพลักษณ์

เมื่อเกิดปัญหา ผู้นำลักษณะนี้มักหลีกเลี่ยงการรับผิดชอบ โยนความผิดให้ผู้อื่น หรือปิดบังข้อผิดพลาด เพื่อรักษาภาพลักษณ์ของตน

5. วัฒนธรรมองค์กรกลายเป็นพิษ

องค์กรที่มีผู้นำลักษณะนี้มักเต็มไปด้วยความกลัว ความไม่ไว้วางใจ และขาดพื้นที่ปลอดภัยทางจิตใจ (Psychological Safety)
เมื่อไม่มีพื้นที่ให้พูดอย่างตรงไปตรงมา นวัตกรรม ความคิดใหม่ และศักยภาพของพนักงานก็ถูกปิดกั้น

6. ผลกระทบต่อสุขภาพจิตของทีม

การทำงานกับผู้นำที่หลงตัวเองอย่างต่อเนื่องสามารถทำให้ทีม หมดไฟ (Burnout), วิตกกังวล (Panic) หรือแม้แต่ ซึมเศร้า (Depression) ความเครียดสะสมจากวัฒนธรรมองค์กรที่เป็นพิษส่งผลให้พนักงานไม่สามารถโฟกัส ทำงานได้เต็มที่ และสูญเสียความสุขในการทำงาน

7. คนเก่งลาออกหมด

พนักงานที่มีศักยภาพมักเลือกลาออกเพื่อหาสภาพแวดล้อมที่สนับสนุนและเติบโตได้
เหลือเพียงพนักงานที่ไม่มีทางไปหรือยอมรับสภาพแวดล้อมที่เป็นพิษ ส่งผลให้องค์กรสูญเสีย Talent และลดศักยภาพการแข่งขันในระยะยาว